Skip
Admin User's blog

Nothing Personal: praten over emoties of toch maar liever niet?

Edited by Admin User, Tuesday, 19 January 2010, 11:16 AM
Visible to anyone in the world

De film Nothing Personal van de Nederlands/Poolse regisseur Urszula Antoniak is een film met prachtige beelden en weinig woorden. Bor Beekman, filmredacteur van de Volkskrant, typeert in zijn filmrecensie de film daarom als een “pleidooi voor het onuitgesproken gevoel, dat van grotere waarde blijkt dan de ballast aan feitjes en wetenswaardigheden die de gemiddelde mens meesleept.”

Woorden blijken niet nodig te zijn voor een voorzichtig begin van een relatie tussen beide hoofdpersonen. Misschien kon dat ook wel niet anders vanwege de door hen vroeger opgelopen trauma’s. Het onderling vertrouwen groeit op basis van simpele afspraken (geen persoonlijke vragen: Nothing personal), humor, voorzichtige aanrakingen en kleine attenties. Toch bevredigt het uiteindelijk niet om zo weinig van de ander te weten en blijkt het moeilijk om de ander volledig te vertrouwen op basis van zo weinig kennis over die ander. Beiden gaan daarom – buiten de ander om – op zoek naar informatie over het verleden van de ander. Als de een overlijdt en een briefje achterlaat, lijkt het gemis van praten (en dieper contact) extra hard aan te komen bij degene die eenzaam achterblijft.

Mensen schrikken er vaak voor terug om over de echt moeilijke dingen in de relatie en de pijnlijke ervaringen te praten vanwege het risico van onbeheersbare emoties en een uit de hand lopende escalatie. Bij mediation wordt daarom vaak het advies gegeven om het pijnlijke verleden liever te laten liggen en de aandacht te richten op wat men gemeenschappelijk heeft met de ander en op wat beiden verbindt. Op die manier – zo wordt gezegd – kan men het conflict gemakkelijker achter zich laten, en de blik richten op een (hoopvollere) toekomst. De weg wordt zo vrijgemaakt voor constructieve onderhandelingen over nieuwe afspraken over de onderlinge samenwerking.

Maar hoe zit dat eigenlijk in conflicten die er echt toe doen, over zaken en met mensen die echt belangrijk voor je zijn?

Lou Andreas-Salomé (1861- 1937), een schrijfster / psychoanalytica, die intensieve relaties onderhield met leden van de Europese intellectuele elite van haar tijd (onder wie Friedrich Nietsche, Rainer Maria Rilke, Sigmund Freud en Paul Rée) zegt in haar autobiografie het volgende over haar relatie met haar echtgenoot:

We hadden ... veel voorkeuren en meningen gemeen. Het lijkt mij echter dat men het belang hiervan gewoonlijk schromelijk overschat; zeker, het schept contact, kameraadschap in het werk, en bereidt ons vreugde, maar even vaak dekt het juist daardoor de verschillen in geaardheid, de afstand tot elkaar, al te weldadig toe, zodat we elkaar er niet scherper door zien, er niet dieper door worden verenigd...” [Andreas-Salomé, L. (1979) Terugblik op mijn leven (p. 209). Amsterdam: De Arbeiderspers].

Dus – als het er echt toe doet – is het noodzakelijk te focussen op juist die moeilijke onderlinge geschillen of op, zoals Carl Gustav Jung ze noemt, de delicate, lastige en gevaarlijke onderwerpen:
The first rule … is to talk in the greatest detail about all the things that are the most ticklish and dangerous, and the most misunderstood” [Bair, D. (2003). Jung: A Biography (pp. 452). New York: Black Bay.]

Een vergelijkbaar punt maakt Peter Konwitschny in een interview over Richard Strauss’ opera Salomé: “... Je moet tot de oorzaak van de pijn komen om die te kunnen overwinnen. Dat proces doet pijn. Als het te vroeg mooi wordt kom je niet tot een oplossing. Dan is het een pleister, en behandel je alleen de oppervlakte...” (NRC 13/11/2009, 13).

Maar van de andere kant, zomaar alles op tafel leggen en domweg al de negativiteit over elkaar uitstorten, is ook weer niet zo'n handig idee. Volgens Bill Noonan, een OD consultant uit de school van Chris Argyris, is een van de grootste fouten die een HR professional of een consultant (dus - zoals ik zelf denk - ook een mediator) kan maken, is:

Telling someone or a group of people to have a difficult and candid conversation about a company's undiscussable ... Like poking a dangerously large creature with a pointed stick, it will only create agitation and the result is usually disastrous.
Too often, human resource executives and consultants call together a dysfunctional team or division and tell them to get everything out on the table. Soon, everyone lets it rip and there is blood on the floor. The aftermath of sore feelings, escalated tension and further entrenched views only serves as a confirmation that the undiscussable should remain undiscussable
.” [Noonan, B. (2007). Discussing the Undiscussable: A Guide to Overcoming Defensive Routines in the Workplace, San Francisco: John Wiley]

Het resultaat is alleen ‘bloed op de vloer’ en een bevestiging van het angstige idee dat je discussies over zulke gevoelige, emotionele onderwerpen maar beter helemaal niet kunt voeren. Emoties zo maar (laten) spuien is risicovol, want onze gevoelens zijn vaak de weerslag van onze gekwetste trots en gewonde ego’s, onze angsten en onze ondoordachte impulsen. Simpelweg spuien kan de ander overweldigen ('flooding') en slechts een defensieve reactie uitlokken, ofwel een van ontkennen en minimaliseren ('neglect response') ofwel een van physiek of psychologisch vermijden en ontlopen ('stonewalling': 'exit response'). Het kan zo aan het begin staan van een zichzelf bevestigend, destructief communicatiepatroon.

Het uiten van emoties vereist dus enige communicatieve vaardigheid en misschien ook wel enige begeleiding door een derde partij. Men behoeft hulp om wat dieper te graven dan de oppervlakkige en instrumentele secundaire emoties, zoals verwijten en beschuldigingen om te komen tot de diepere, eigenlijke emoties die onze interactie motiveren.

De vraag is dus niet: ‘Praten over emoties of liever niet?’, maar ‘Hoe kun je een gesprek over gevoelige, emotionele onderwerpen het beste voeren?’ en ‘Hoe kun je als derde partij het beste assisteren bij een dergelijk moeilijk gesprek?’ Hoe dat het beste kan gebeuren is een onderwerp voor een ander blog.

Hugo Prein

Comments

Sunday, 7 August 2011, 11:57 PM

Guest User

Re:

People deserve good life time and business loans or just auto loan will make it better. Just because people's freedom is based on money.
Thursday, 18 August 2011, 02:48 PM

Guest User

Re:

Lots of fellows tell things like: "What for will I utilize the social bookmarking services?", or "Which way can it help site? " The answer is simple! Bookmarking submissions tools provided by experts will turn new customers to your site.
Sunday, 22 April 2012, 09:57 PM

Guest User

Re:

A big quantity of people in the world search for required knowledge just about this good post. Therefore, that is affirmable to get everything in the Freelance writing job service.
Sunday, 17 February 2013, 02:49 PM

Guest User

Re:

Don’t know which firm to pick to obtain assistance from? Go over PremiumQualityEssays testimonials "best-writing-services.com", and arrive at a wise choice.
Monday, 25 February 2013, 12:09 AM

Guest User

Re:

Now I buy an essay (bestcustompapers.com) only on this website on the graunds that they suggest outstanding paper work.